Tag: Chevening

Những ngày đầu tiên đi học ở UK

Những ngày đầu tiên đi học ở UK

Đã gần 3 tháng kể từ khi khóa Chevening 2021/2022 bắt đầu năm học mới. Nước Anh bắt đầu đón những đợt tuyết trắng đầu tiên, cũng là lúc các bạn chuẩn bị kết thúc học kỳ 1 và chuẩn bị nghỉ lễ giáng sinh. 

Khẳng định lại bạn là ai qua Thư giới thiệu (LOR)

Khẳng định lại bạn là ai qua Thư giới thiệu (LOR)

Xin chào các độc giả của Mind the Gap, Mình là Micheal Hoang, học giả Chevening 2021/2022 đang theo học chương trình Intellectual Property Law LLM tại Queen Mary University of London dưới sự tài trợ của Chevening. Sau 03 tuần bắt đầu khóa học, 

CHEVENING CHINWAG #8: Mang nghệ thuật vào các dự án giáo dục

CHEVENING CHINWAG #8: Mang nghệ thuật vào các dự án giáo dục

Trong số CHEVENING CHINWAG #89 lần này, chúng ta sẽ cùng trò chuyện với Dương Oanh, Chevening Scholar 2020/2021. Oanh cũng là Founder (Sáng lập viên) của Dự án Giáo dục nghệ thuật cộng đồng “Art For Education” (Nghệ thuật trong em là) đồng tổ chức với Bảo tàng Quảng Nam dành cho học sinh THCS tại TP. Tam Kỳ, Quảng Nam từ tháng 10/2019. Đây là một trong các dự án vinh dự được góp mặt trong mạng lưới những sáng kiến cộng đồng về thực hành giáo dục nghệ thuật hiệu quả có kết hợp các phương pháp giảng dạy sáng tạo được vinh danh trên website của UNESCO trong Tuần lễ quốc tế về Giáo dục Nghệ Thuật (25-31/05/2020).

Hãy cùng đón xem quá trình học tập tại Trường Nghệ thuật – Đại học Brighton, UK và những dự định tương lai của Dương Oanh với khát vọng mang nghệ thuật vào những dự án giáo dục tại Việt Nam nhé.

  1. Chào Oanh, mình được biết bạn theo học ngành Inclusive Arts Practice tại University of Brighton. Bạn có thể chia sẻ một chút về ngành học của mình và vì sao bạn lại quyết định đến Brighton để học không?

Chào độc giả của Mind The Gap, thông thường mình phải mất khá nhiều thời gian để giải thích về ngành học của mình, kể cả khi mình được các bạn ở Brighton/Anh hỏi. Ngành học còn khá lạ và chưa thực sự có một cách dịch sang tiếng Việt tương đương nào biểu đạt hết ý nghĩa của nó, tuy nhiên, cách dịch tạm được cô Alice Fox chấp nhận – người sáng lập  ra khóa học này ở Trường Nghệ thuật – Đại học Brighton, UK từ năm 2008 thì Inclusive Arts Practice tạm hiểu là Thực hành Nghệ thuật dành cho mọi người. Cho tới hiện tại thì đây là course đầu tiên và duy nhất có ở UK. Ở khóa học này, chúng mình được học những kiến thức, triết lý, kỹ năng thực hành, nghiên cứu, và điều phối cần thiết để khởi xướng và quản lý các dự án nghệ thuật dành cho mọi người (Inclusive Arts Projects) với đa dạng các nhóm nghệ sĩ bị lề hóa hay yếu thế, ví dụ như nhóm nghệ sĩ gặp khó khăn học tập (learning difficulties), tự kỷ, nhóm bị xã hội lề hóa do lý do sức khỏe hoặc kinh tế. 

University of Brighton

Mình không xuất thân từ một người học hay nghệ sĩ có nền tảng đào tạo Arts trong trường Đại học, tuy nhiên, trong quá trình thực hành cá nhân và làm việc với đối tượng học sinh, mình đã ứng dụng nghệ thuật thị giác (chủ yếu là các hình thức vẽ, craft, tư duy hình ảnh) vào việc giảng dạy. Mình thấy bước ngoặt lớn nhất giúp mình dũng cảm theo đuổi con đường học tập về nghệ thuật là sau khi mình khởi xướng dự án Art For Education đồng tổ chức với Bảo tàng Quảng Nam dành cho học sinh cấp 2 ở Tam Kỳ, Quảng Nam năm 2019-2020. Từ quá trình làm dự án, mình nhận thấy còn rất nhiều thiếu sót về năng lực chuyên môn và kỹ năng quản lý dự án có sự tham gia của nhiều bên và để thực hành nghệ thuật một cách chuyên sâu tạo tác động xã hội sâu rộng hơn nữa. Vì vậy, mình quyết định theo đuổi con đường học lên Thạc sĩ ngành “Inclusive Arts Practice”. Mình được biết Giáo sư Alice Fox, Phó khoa Nghệ thuật Trường ĐH Brighton – người sáng lập ra khóa học này đầu tiên ở Anh, đã thực hiện và tham gia nhiều dự án làm việc với các cộng đồng người khuyết tật, các nhóm yếu thế, lề hóa trên khắp thế giới trong đó có Việt Nam nên mình muốn được trải nghiệm học hỏi trực tiếp và tìm những cơ hội để hợp tác và phát triển ngành được cho là còn rất lạ ở Việt Nam sau này. Vì thế, mình đến với Brighton ban đầu là vì chỉ ở đây mới có khóa học mình muốn học. Mà đến rồi, thì mình nhận ra lựa chọn của mình là vô cùng đúng đắn, vì đây được coi là một “inclusive city” nơi rất tôn trọng và cởi mở với sự đa dạng. Đặc biệt, Brighton lại là một thành phố biển ấm áp, nhiều nắng, an toàn, và sống động vừa đủ lý tưởng với mình. 

Thư viện
  1. Điều gì bạn thấy thú vị và ấn tượng nhất trong những tiết học của mình?

Thực sự rất khó để lựa chọn điều thú vị nhất nên mình sẽ kể về hai điều mà mình thấy trân quý từ khóa học này. Đầu tiên là về môi trường học tập, nó rất đa dạng và an toàn, mặc dù chúng mình đến từ nhiều background khác nhau (về nền tảng học thuật, thực hành, cũng như về giới) nhưng lại được hỗ trợ và tôn trọng không phân biệt vùng miền. Mình là sinh viên châu Á duy nhất trong lớp học, các bạn và các giảng viên vô cùng quan tâm, khích lệ và giúp đỡ để mình có thể hòa nhập tốt vào lớp học. Trong các tiết học, điều mà các cô giáo luôn nhấn mạnh với chúng mình là “there’s no right or wrong”, tất cả đóng góp của mọi người đều được trân trọng, và vì thế mà chúng mình được trao cơ hội để phát triển năng lực bản thân với màu sắc cá tính riêng, và với nguồn lực mà chúng mình có.

Điều thứ hai là về module học, với cái tên lạ lùng như “Working Together” hay “Looking Ahead”, mình khá ấn tượng với cách đặt tên môn học này. Chúng mình có cơ hội học tập trong các workshop thực hành nghệ thuật cùng với nhóm nghệ sĩ của Rocket Artists Studios – một studio thực hành nghệ thuật dành cho các bạn nghệ sĩ có gặp khó khăn học tập do các cô giáo của khoa mình quản lý. Trong các workshop này, chúng mình được trao đổi sự sáng tạo, thực hành kỹ năng điều phối, tham gia hoạt động, và hợp tác sáng tạo (collaborative creativity) với nhau. Đó là một cơ hội quý giá để thực hành thực tế và giúp chúng mình có một cái nhìn sâu sắc hơn về cả ethic (đạo đức) và cách làm việc với nhóm đối tượng yếu thế. Trong môn học “Looking Ahead”, chúng mình được trang bị kỹ năng và nguồn hỗ trợ từ nhà trường để xây dựng kế hoạch phát triển bản thân và xây dựng một bộ portfolio chuẩn bị cho hành trình tương lai của mỗi người trên con đường phát triển sự nghiệp. Dù khá là khó và căng thẳng, nhưng mình không thể phủ nhận được rằng nó rất hữu ích vì đã tạo cho chúng mình cơ hội để chiêm nghiệm, nhìn lại hành trình thực hành cá nhân, và suy nghĩ, lên kế hoạch, mở rộng network, nguồn lực hỗ trợ cho các bước tiến của sự nghiệp sau này.

  1. Tình hình dịch bệnh có ảnh hưởng gì đến việc học tập và cuộc sống của bạn? Bạn đã vượt qua những khó khăn đó như thế nào?

Mình may mắn vì có một tháng đầu được học trực tiếp ở một theatre trong trường nhưng do những quy định về giãn cách xã hội phải đeo khẩu trang và ngồi cách nhau 2m, chúng mình gặp khá nhiều khó khăn trong các hoạt động vẽ chung hay thảo luận. Tuy nhiên, các cô giáo đã linh hoạt thay đổi cách thức và tính chất hoạt động để chúng mình vẫn có thể trải nghiệm hết ý nghĩa của mỗi hoạt động trong workshop. Sau đó, toàn bộ phần còn lại của năm học là chuỗi những lớp học online kéo dài và khá căng thẳng. Mình học vào mỗi thứ tư hàng tuần từ 10h sáng đến 5h chiều với một tiếng nghỉ trưa và một vài khoảng nghỉ ngắn giữa các môn học. Chúng thực sự rất căng, nên đôi khi cảm giác bị quá tải. Tuy vậy, có một điểm rất đáng quý của lớp học mình đó là trước giờ học các cô giáo luôn check-in xem mọi người có ổn không, gặp khó khăn gì và nếu không thể tham gia lớp học thì có thể xem phần recording về sau. Các cô cũng dành 30 phút trước khi bắt đầu lớp học để trực email hoặc là Teams nếu ai muốn trò chuyện riêng để có thể sẵn sàng học sau đó. Bản thân mình thì luôn quan sát và tự hỏi “Mình có sẵn sàng cho tiết học hôm nay không?, nếu không thì vì sao”, và từ đó mình thả lỏng hơn, bớt kỳ vọng và đặt những mục tiêu nhỏ cho mỗi buổi để trải nghiệm buổi học một cách nhẹ nhàng hơn. 

Về cuộc sống sinh hoạt thì không có quá nhiều biến động lớn. Mình may mắn vì vẫn được ra đường, đi dạo công viên, đi siêu thị mua đồ ăn, gặp gỡ bạn bè sau khi hết lockdown. Thực ra, có vẻ còn sống theo lối sống “healthy” (lành mạnh) hơn vì tự nấu ăn đầy đủ và dành nhiều thời gian chất lượng chăm sóc đời sống tinh thần cho bản thân. Mình cảm nhận thấy đây là một quãng thời gian rất quý báu để quay về không gian của chính mình, trân trọng mọi niềm hạnh phúc giản đơn mà mình có, những điều trước đây đôi khi mình lãng quên hoặc không chú tâm.

Sunset in Brighton
  1. Bạn có thể chia sẻ những dự định của mình sau khi trở về nước cho các bạn độc giả của Mind The Gap được không? 

Trong thời gian đi học, mình có duy trì workshop vẽ và làm đồ thủ công hàng tuần qua Teams với một bạn tự kỷ ở Việt Nam. Vì vậy, dự định ngay sau khi về nước là sẽ thực hiện lời hứa cùng bạn ấy tổ chức buổi trưng bày tranh và các sản phẩm sáng tạo của bạn trong một năm qua, với mong muốn chia sẻ những nỗ lực và niềm vui mà bạn đã kiên trì thực hành cùng mình tới khán giả. Mình hy vọng, sự kiện đó có thể tiếp thêm sự tự tin cho bạn trên hành trình tiếp tục sáng tạo và truyền cảm hứng tới các nghệ sĩ tự kỷ khác.

Ngoài ra, với phần quỹ còn lại của dự án Art For Education, mình sẽ thực hiện giai đoạn hai của dự án với các bạn học sinh ở Quảng Nam. Sau một năm đi học, thế giới quan của mình đã thay đổi khá nhiều nên mình sẽ thay đổi cách tiếp cận một chút so với giai đoạn một. Chi tiết kế hoạch thì mình vẫn đang trong thời gian xây dựng, hy vọng khi trở về sẽ vẫn nhận được sự hỗ trợ của Bảo tàng Quảng Nam và các thầy cô, phụ huynh, học trò, cũng như các đơn vị đã ủng hộ dự án trong suốt thời gian qua.

Về dài hạn, mình vẫn nuôi ước mơ như trong kế hoạch học tập mình đã chia sẻ trước lúc đi học, đó là có thể xây dựng được một art studio thực hành nghệ thuật cùng các bạn học sinh yếu thế (các bạn tự kỷ, gặp khó khăn học tập, trải qua sang chấn tuổi thơ, khó khăn về điều kiện kinh tế,…). Mình khá may mắn vì hiện tại đang được tham gia hỗ trợ studio của khoa mình nên được làm việc trực tiếp với các bạn nghệ sĩ gặp khó khăn học tập. Mình hy vọng sẽ tích lũy được kinh nghiệm làm việc và mở rộng network để tiếp tục phát triển mục tiêu dài hạn của mình.

20210727_174118
  1. Hiện tại, Học bổng Chevening đang mở đơn cho năm học 2022-2023. Bạn có lời khuyên gì cho các bạn đang muốn ứng tuyển trong lĩnh vực Nghệ thuật và Giáo dục để có thể làm nổi bật hồ sơ của mình?. 

Chào các bạn đang có ý định ứng tuyển trong lĩnh vực Nghệ thuật và Giáo dục! Mình nghĩ điều quan trọng nhất để xem xét làm sao làm nổi bật hồ sơ của mình đó là phải biết mình đi học để làm gì (câu hỏi có vẻ quen thuộc và hiển nhiên nhưng mình nhận thấy mình nên có một câu trả lời thuyết phục bản thân mình trước nhất, cũng là một quá trình để mình hiểu mình). Bạn nên có một kế hoạch phát triển bản thân trước đó để biết mình sẽ nên đưa thông điệp hay câu chuyện nào vào bài luận. Mặc dù có yêu cầu bài luận về study plan, nhưng mình khuyến khích các bạn hãy có một folder về kế hoạch chi tiết nhất có thể cho riêng mình một cách nghiêm túc vì nó sẽ là kim chỉ nam cho bạn sau này, vì đi học rồi sẽ có rất nhiều yếu tố thay đổi, nên việc giữ một cái “core” cho mình là điều rất quan trọng.

Xác định định hướng mình muốn đi học về các kiến thức – kỹ năng cụ thể nào để phục vụ công việc sau đó, hay mình muốn phát triển năng lực nghiên cứu, năng lực tự học và mở rộng network, sẽ dẫn bạn đến với việc lựa chọn nhánh nhỏ trong ngành học của bạn rất khác nhau. Ví dụ mục tiêu của mình là muốn phát triển năng lực quản lý dự án nghệ thuật với nhóm đối tượng yếu thế nên mình tìm khóa học có chương trình học cung cấp cho mình các kỹ năng điều phối, có trải nghiệm thực tế về cả thực hành lẫn nghiên cứu về hoạt động nghệ thuật với nhóm đối tượng mà mình hướng tới. Vì thế mình chọn Brighton mà không phải là London – nơi được cho là có rất nhiều trường top và mạnh về Nghệ thuật. Nhưng mình lại không hợp với các ngành Art management hay curating nên đó không phải là lựa chọn phù hợp. Vì vậy, xác định được mục tiêu – ngành học – kế hoạch phát triển tương lai sẽ giúp mình soi chiếu lại những gì mình có, trải nghiệm cũ – thành tựu cũ để đưa câu chuyện vào hồ sơ của mình.

Sau quá trình có đọc luận giúp nhiều bạn, mình nhận ra ai cũng có những câu chuyện rất riêng nhưng đôi khi mọi người chưa đưa được những điều “kỳ diệu” mà mọi người đã làm được vào đó mà thường tập trung việc kể và diễn giải sự kiện. Vì thế, mình chia sẻ với mọi người về lưu ý nên chọn ra “thông điệp” mình muốn truyền tải trước rồi mới dùng câu chuyện hay thành tựu để minh chứng cho các thông điệp đó. Bởi, nếu là mình, mình muốn hiểu về con người này trước khi nghe chi tiết diễn biến sự kiện hơn. Chúc các bạn sẽ tìm thấy niềm vui trong quá trình hiểu mình và biểu đạt mình này.

  1. Mình được biết, bạn vừa kết thúc khóa học và chuẩn bị về Việt Nam. Có điều gì bạn thấy nuối tiếc không? Bạn có nhắn nhủ gì cho các bạn đang chuẩn bị sang học theo học bổng Chevening năm nay?

Điều mà mình thấy nuối tiếc nhất chắc là “Ôi sao tôi không đi học sớm hơn!” vì chỉ có một năm thôi mà đã quan sát được rất nhiều sự chuyển hóa bên trong mình về cách nhìn nhận mọi sự việc, cách mình đặt mục tiêu cho công việc và cân bằng cuộc sống. Mình đùa một chút thôi, chứ bây giờ sắp về rồi lại cảm thấy tiếc nuối vì đã không sắp xếp đi trải nghiệm nhiều nơi hơn. Ngày trước lúc lên đường có nghe các anh chị alumni khuyên nên lập kế hoạch du lịch trải nghiệm vòng quanh UK từ sớm, mà mình thì lại hay tùy hứng nên đã không nghiêm túc chuẩn bị. Mỗi khi đến một nơi khác nhau, mình đều cảm thấy rất hạnh phúc, thích thú về thiên nhiên và con người ở đây. Vì vậy, vẫn là một lời khuyên cũ “hãy đi nhiều nhất có thể các bạn nhé!”.

Ngoài ra, với các bạn dự định học art thì việc tìm cơ hội volunteer hay internship trong các bảo tàng, gallery hay studio sẽ rất hữu ích. Mình có trải nghiệm volunteer ở một Gallery khá vui và học hỏi được nhiều điều về cách họ vận hành, quản lý khi có triển lãm. Còn lại thì mình nghĩ, chỉ cần chuẩn bị một tâm thế cởi mở và đón nhận sự thay đổi, lạc quan và trí tò mò để lên đường.

Mình thích câu này của chị Phương Mai trong Tôi là một con lừa: “Trước mỗi lần lên đường, tôi cố gắng trút bỏ mọi định kiến, mọi hình dung. Tôi dốc cạn để đầu óc trống rỗng, không mong chờ, không phán đoán. Tôi liều mạng để trái tim mình rộng mở, trần trụi.

Và tôi lên đường như một tờ giấy trắng, với niềm khát khao được phủ kín, được lấp đầy, được đổi thay.”

Hy vọng “tờ giấy trắng” của các bạn sẽ có thật nhiều màu sắc rực rỡ và tim bạn sẽ được lấp đầy sau một năm trải nghiệm nhé!

KINH NGHIỆM CHỌN TRƯỜNG DU HỌC UK

KINH NGHIỆM CHỌN TRƯỜNG DU HỌC UK

XSự đa dạng về ngành học chính là điểm mình thích nhất ở học bổng Chevening. Các ứng viên có thể lựa chọn bất cứ ngành học nào được cung cấp bởi các trường Đại học ở UK, chỉ cần đó khóa học full-time, bắt 

Mình rút ra điều gì từ Bài luận về Networking apply học bổng Chevening

Mình rút ra điều gì từ Bài luận về Networking apply học bổng Chevening

Xin chào, Mình là Tú – Chevening Scholar khóa 2021-2022. Trong bài viết này, mình muốn chia sẻ một số điều mình đã rút ra từ trải nghiệm viết bài luận Relationship-building skills (gọi tắt là Networking) trong hồ sơ ứng tuyển Chevening. Hy vọng 

Anh chàng phớt Ăng-lê và những bài học về sự khác biệt văn hóa

Anh chàng phớt Ăng-lê và những bài học về sự khác biệt văn hóa

Những ngày ở UK, không chỉ là chuyện bài vở và những chuyến đi khám phá những vùng đất mới, mà ở đó còn có những người bạn thú vị cùng những câu chuyện về sự da dạng văn hóa. Dưới đây là những kỷ niệm của chị Ngọc Nguyễn, học giả Chevening 2015/2016 về một người bạn của mình, hi vọng bạn sẽ thấy trong đó hình ảnh của một chàng trai với vẻ ngoài phớt Ăng lê lại vô cùng ấm áp. 

 

Jake là một trong số những người bạn bản xứ mà tôi từng thân trong thời gian đầu ở Anh. Chúng tôi gặp nhau hằng tuần vào những sáng Chủ Nhật đi lễ nhà thờ, và sau đó là trong chương trình iConnect (Chương trình ăn tối kết nối sinh viên quốc tế và người bản xứ).

Ấn tượng ban đầu Jake để lại cho tôi là một chàng trai lặng lẽ, ít nói, vẻ ngoài lạnh lùng, có chút kiêu ngạo. Tôi thấy điều qua thông qua việc anh chỉ trả lời câu hỏi một cách ngắn gọn và không bao giờ duy trì cuộc hội thoại với người khác bằng câu hỏi của chính mình. Lúc nói chuyện với tôi cũng không ngoại lệ. Chính vì vậy, ngoài những câu nói xã giao mỗi lần gặp, chúng tôi hầu như không chia sẻ gì thêm. Có một lý do nữa là tính cách của tôi và anh hoàn toàn trái ngược nhau: một đứa thì tíu ta tíu tít bắt chuyện nhiều người để kết bạn làm quen, một đứa thì lầm lầm lì lì, chỉ suốt ngày dán mắt vào cái điện thoại bấm bấm lướt lướt. Mà tôi là loại chúa ghét dạng người này.

Nếu như không có dịp ngồi chung một bàn vào một buổi tối đầu tháng 12, khi được tôi chia sẻ rằng mình đang viết một bài cảm nhận về văn hóa đón Giáng sinh tại Anh Quốc, chắc có lẽ chúng tôi sẽ chẳng thể nào thân nhau được. Tôi nhớ lúc đấy, Jake tỏ ra rất hứng thú một cách kỳ lạ khi nghe tôi nói thế.

Càng tiếp xúc, tôi lại càng cảm thấy kinh ngạc bởi kiến thức uyên bác của anh. Jake có thể thao thao bất tuyệt từ chính trị nước Anh đến địa lý thế giới. Tôi không bao giờ có thể đánh bại anh trong trò chơi nhìn cờ đoán tên nước vì Jake nhớ cờ của các quốc gia trên khắp mọi châu lục. Anh ta còn là kho tàng kiến thức về lịch sử chiến tranh thế giới, một điều đáng ngạc nhiên đến nể phục mà tôi không thể nào đoán được khi nhìn ngoại hình gầy gầy, dáng đi lững thững, có vẻ khá lông bông của anh ấy.

Chúng tôi thân nhau trong dịp Giáng Sinh 2015 khi cùng san sẻ về cuộc sống xa gia đình, về nỗi đau đớn mất mát người thân và niềm vui vỡ òa trong quá khứ. Tôi nhận ra ở anh là một chàng trai có đôi tai rất biết lắng nghe. Tôi quý Jake vì anh giúp tôi rất nhiều trong việc tìm hiểu về văn hóa nước Anh. Anh ta còn dành thời gian để giúp tôi chỉnh sửa một số bài viết ban đầu, không ngần ngại lục tung đống phim cũ ở nhà để cho tôi mượn những bộ phim mà người dân bản xứ hay xem: Pride and Prejudice – phiên bản BBC (Niềm kiêu hãnh và Định kiến), Pirates of the Caribbean (Cướp biển vùng Ca-ri-bê). Phải nói rằng tôi cảm thấy khá may mắn khi làm bạn với chàng trai đặc biệt này. Nhờ Jake mà tôi có được cái nhìn đa chiều hơn về nước Anh.

Trong thời gian về Luân Đôn đón Giáng sinh và năm mới cùng gia đình, Jake chụp hình thức ăn và đồ vật trang trí để giúp tôi làm tư liệu cho các bài viết của mình. Để cảm ơn anh ấy, có lần tôi mời Jake đến nhà thưởng thức món phở bò cổ truyền cùng cô bạn thân. Nhìn cách Jake thưởng thức tô phở húp lấy húp để, trong lòng cảm thấy vui vui pha lẫn chút tự hào. Lần khác, Jake đến nấu cho tôi món xoài nướng cá hồi, rau chiên “asparagus tips” khá ngon và khoai tây nấu với hành tím trộn mù tạc. Đây là món ăn anh ta tự chế, do tôi không ăn được mù tạc nên tiếc là không cảm nhận được hết vị ngon của món ăn. Kỷ niệm vui nhất là sau khi hai đứa xem đoạn phim hướng dẫn làm salad trái cây trong vòng năm nốt nhạc, tôi và anh xắn tay làm ngay và luôn, và đương nhiên, thực tế thì khác xa với phim ảnh, lâu hơn rất nhiều, chưa kể bày bừa dọn phát mệt.

Jake ga lăng nhiệt tình nhưng vẫn cư xử lịch thiệp đúng kiểu chuẩn mực của trai Anh Quốc. Một tối anh hộ tống tôi đi siêu thị, do mải mua sắm nên sau khi giúp tôi xách đồ về tận nhà, Jake lỡ mất chuyến xe buýt cuối cùng trong ngày. Lúc đó đêm đã khuya, dù tôi có nhã ý mời ở lại vì tôi có thể sang phòng của cô bạn thân để ngủ, anh vẫn quyết định đi bộ về nhà. Từ chỗ tôi sang nhà Jake, chim bay khoảng năm phút, đi xe buýt thì tầm hai mươi phút, còn đi bộ thì mất đến hơn một tiếng, ngoài trời mưa to gió rét, răng va lập cập, miệng thở phì phèo nghi ngút khói, làm tôi cảm thấy thương anh hết sức. Anh cười, bảo chỉ có tôi mới thấy lạnh chứ anh đã quá quen với thời tiết ẩm ương thế này rồi.

Đi siêu thị với Jake, tôi học được khá nhiều cách hành xử. Điển hình như không được chạm tay vào cá nhấn nhấn như cách tôi thường hay làm ở Việt Nam để biết thịt cá còn tươi hay không, mà phải yêu cầu người bán hàng cầm miếng cá mình chọn bỏ vào bịch.  Việc này giúp cá ở trong siêu thị luôn đảm bảo vệ sinh. Đồng thời, anh chỉ tôi cách tự tính tiền ở quầy “self-checkout” sau khi mua xong hàng. Jake còn hướng dẫn tôi qua đường khi không có đèn tín hiệu giao thông, lần nào cũng là người thúc để đôi chân ngắn của tôi sải bước thật nhanh. Anh hay nhắc nhở tôi khi vào nhà hàng không được tự ý tiến thẳng vào chọn chỗ ngồi mà phải đứng xếp hàng chờ người phục vụ sắp xếp chỗ. Những luật lệ luôn luôn tuân thủ như không bao giờ đi bộ trên lòng lề đường, luôn xếp hàng, làm gì cũng theo thứ tự, đúng giờ, và lúc nào cũng ‘đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng’  là những điều tôi quan sát và học được ở Jake.

Người Anh khá quan tâm về vệ sinh an toàn thực phẩm. Họ chỉ ăn những món ăn do chính họ nấu hoặc trong nhà hàng. Có một lần đang dạo chơi ở trung tâm thành phố, chúng tôi gặp một nhóm sinh viên tình nguyện nấu bữa ăn miễn phí phục vụ cho tất cả người qua đường. Đối với nơi mà mọi thứ đều đắt đỏ như nơi đây, cái gì miễn phí cũng có sức hút mãnh liệt với tôi. Thế mà dù sáng đến giờ không có gì vào bụng, Jake từ chối, chỉ đứng nhìn tôi nhận món ăn. Lý do anh đưa ra là nếu có việc gì xảy ra sau khi ăn, vì bữa ăn miễn phí nên tôi sẽ không có quyền kiện người bán và đòi bồi thường. Tôi cười, nói với Jake ở Việt Nam, thức ăn đường phố hay ở nhà hàng dù trả tiền, nếu có bị làm sao cũng phải tự lo cho thân phận của mình. Cũng chẳng dám nói anh là trên báo nhà nhan nhản tin tức về ngộ độc và vấn nạn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Một đứa con gái bướng bỉnh phương Đông, một chàng trai lạnh lùng phương Tây, tôi và anh không tránh khỏi nhiều lần gây lộn kịch liệt, cãi nhau chí choé do những bất đồng về văn hóa ở cả cá nhân lẫn cộng đồng. (văn hóa cá nhân và văn hóa cộng đồng – individualism vs. communitarianism). Chính sự hiểu lầm này làm khiến hai đứa đều nghĩ đối phương là một người khá bất lịch sự lúc ban đầu. Ví dụ như kết thúc cuộc điện thoại, người Anh luôn sử dụng ‘Goodbye, see you later – Chào tạm biệt, hẹn gặp lại bạn trong khi tôi chỉ thường đáp lại ‘Okay’ hoặc ‘Uhm, bái bai’, hay ban đầu tôi chưa có thói quen sử dụng từ ‘please – vui lòng’, ‘would you mind – bạn có thể’, ‘excuse me – thứ lỗi cho tôi, xin phép trong câu nói, khiến mấy phen anh ta cảm nhận tôi là một đứa con gái chẳng lịch sự chút nào.

Chưa kể, dù thân đến cỡ nào cũng không thể có chuyện ‘có việc đi qua đây nhân tiện ghé qua coi bồ sống chết ra sao…’, Jake nói với tôi rằng ở đây mọi người tôn trọng quyền riêng tư cá nhân, không bao giờ tự ý qua nhà nhau nếu không điện thoại báo trước. Trong trường hợp bị ai đó làm phiền quá mức, có thể còn xin lệnh bất khả xâm phạm, cấm một người tìm cách liên lạc hay tiếp xúc với người kia. Điều này nghe thật buồn cười nếu áp dụng ở Việt Nam. Ngược lại, tôi hay sôi máu điên tiết bởi những trò đùa khó đỡ đậm chất Anh Quốc của Jake hay cái câu cửa miệng thể hiện lòng tự tôn văn hóa cao ngun ngút trời xanh ‘Ở nước Anh tụi tao làm vậy đó’ It’s England, we act like that” – “Ở Anh tụi tao làm vậy đó!”). Lắm lúc tôi còn chỉ muốn dội nguyên gáo nước lạnh vào mặt anh ta rồi la lên rằng “Ở Việt Nam, tao làm vậy đó   – “ In Vietnam, we do like this”.

Tôi thích nhìn Jake cười, vì rất hiếm nhìn thấy nụ cười ấy trên gương mặt đầy vẻ khắc khổ của anh, giọng cười anh cũng là lạ một cách ngộ nghĩnh, không lẫn vào đâu được, tôi luôn bật cười khi nghe nó.

Càng thân, Jake càng khiến tôi ngưỡng mộ khi chia sẻ về cuộc sống living-paycheck-by-paycheck lifestyle của anh ấy, tức sống tháng này bằng tiền lương của tháng tới, cuộc sống đặc trưng của sinh viên Anh Quốc, có những hôm Jake chỉ đủ tiền ăn một bữa qua loa cho ấm bụng. Không may mắn như một số sinh viên ở Việt Nam và các sinh viên quốc tế, vẫn được bố mẹ chu cấp tiền đến khi học đại học, Jake tự lập từ lúc anh chỉ mới 16 tuổi. Anh bươn chải với cuộc sống của mình từ những đêm làm ca tối sắp xếp hàng hóa ở Sainsbury’s, lại còn làm trong khu thực phẩm đông lạnh. Do thấm thía cái lạnh nước Anh, nghĩ đến điều kiện làm việc của Jake cũng khiến tôi rùng mình. Anh đi làm dành dụm đủ tiền để đóng tiền học đại học thứ hai và tự trả tiền ăn ở cho bản thân. Có lẽ vì vậy mà khi tiếp xúc với Jake, tôi cảm nhận được sự chín chắn của một người đàn ông trưởng thành so với tuổi thật của anh ấy. Nhất là mỗi lần nhìn vào hốc mắt sâu thâm quầng, tôi nể phục nghị lực sống ẩn sau tấm thân gầy còm của chàng trai này, tôi tự cảm thấy mình may mắn quá.

Jake cũng là người cho tôi thấy được mặt trái của cuộc sống sinh viên nói riêng và cuộc sống của người địa phương nói chung. Nó không hoàn toàn màu hồng giống như cách tôi luôn cảm nhận, đúng là ở trong chăn mới biết chăn có rận. Khu ký túc xá mà anh đang ở, không tối nào là không có những cuộc ồn ào nhậu nhẹt, đặc biệt là những hôm cuối tuần. Bọn sinh viên lê lết từ phòng riêng đến những dãy hành làng chung, có cả những cuộc tình chóng vánh, hay những cuộc cãi lộn đập phá vỡ cả kính cửa sổ.

Jake luôn cẩn thận khóa cửa dù ở trong phòng vì thỉnh thoảng, nhất là những dịp nghỉ lễ dài như Giáng sinh hay Phục Sinh, thường có một nhóm người tự ý vào phòng của người khác. Anh bảo có lần anh đang ngồi học bài trong phòng, cửa phòng bật mở, thấy anh ở trong người đó nhanh chóng đóng lại, không nói năng gì. Hay khu công viên gần chỗ anh ở là nơi mọi thứ có thể xảy ra, đánh nhau, đâm chém, anh luôn khuyên tôi không bao giờ được đi công viên hay bất cứ nơi nào vào buổi tối một mình. Nước Anh trong mắt Jake hoàn toàn khác với nước Anh trong mắt tôi là thế.

Dẫu biết rằng một năm nữa hai đứa mỗi đứa một phương trời, không biết có còn gặp được nhau, những kỷ niệm hỉ nộ ái ố rồi cũng sẽ chỉ còn trong ký ức của mỗi người, hay chỉ đọng lại vấn vương trên những trang giấy trắng, nhưng tôi vẫn luôn thầm cảm ơn Đấng Chúa Trời đã mang đến tôi một người bạn tuyệt vời như Jake. Anh đã tô điểm cho cuộc sống du học của tôi thêm chan chứa sắc màu và đong đầy xúc cảm. Hy vọng tôi và anh sẽ còn được gặp lại nhau trong một dịp không xa. Trái đất này vốn dĩ nhỏ và tròn, tôi tin vậy.

‘Nếu có ước muốn trong cuộc đời này…hãy nhớ ước muốn cho thời gian trở lại…’

SOTON, ngày 31 tháng 01 năm 2016

Tác giả: Ngọc Nguyễn – Học giả Chevening 2015/2016